Hansweert

De dijk bij Hansweert voldeed niet aan de nieuwste waterveiligheidsnorm die het Rijk op 1 januari 2017 bij wet heeft vastgelegd. Dit betekende niet dat de dijk acuut onveilig was, maar om in de toekomst de veiligheid tegen overstromingen te kunnen garanderen, moest het dijkvak worden versterkt. Het traject waar het om ging is 5.150 meter lang en loopt vanaf het sluizencomplex Hansweert tot en met de Langeweg in Kapelle. De dijk was niet hoog genoeg en was aan de binnenkant onvoldoende stabiel.

Doel van de dijkversterking Hansweert was het realiseren van een waterveilige, toekomstbestendige en goed beheersbare waterkering die voldoet aan de nieuwe waterveiligheidsnorm.

Waterschap Scheldestromen werkte samen met Rijkswaterstaat Zee en Delta in de Projectorganisatie Waterveiligheid (POW) aan de dijkversterking. Er was intensief overleg met Provincie Zeeland, de gemeenten Kapelle en Reimerswaal en de bewoners en andere stakeholders van Hansweert.

Na een voorbereidende fase zijn de uitvoerende werkzaamheden begin 2023 gestart. Het gehele project Dijkversterking Hansweert was in 2026 gereed en feestelijk opgeleverd op 8 mei 2026.

Volgens het gekozen voorkeursalternatief versterken we de dijk landinwaarts. We voeren de dijkversterking hoofdzakelijk uit door een traditionele versterking (dijkversterking met grond). We gebruiken natuurlijke materialen zoals klei, grond en zand en breuksteen. De vijf plaatsen in het dijktraject die afwijken van de traditionele grondoplossing, noemen we maatwerklocaties. Meer weten? Kijk dan op de pagina over het ontwerp.

De nieuwe dijk is hoger en breder zijn dan de huidige dijk. Het dijkontwerp is verdeeld in vijf deelgebieden. Elk deelgebied heeft een eigen veiligheidsopgave en specifieke gebiedskenmerken. Het ontwerp van de deelgebieden is daarom verschillend. De dijk is overal zo goed mogelijk ingepast in de bestaande omgeving. Meer weten? Kijk dan op de pagina over het ontwerp.

We passen de dijk overal zo goed mogelijk in, in de bestaande omgeving. Het is een lang traject met op verschillende plekken verschillende aanpassingen in de dijk. In de tekening op de pagina ontwerp is schematisch te zien hoe hoog de dijk (gemiddeld) is geworden in de uiteindelijke situatie.

In de plannen besteedden we nadrukkelijk aandacht aan een goede landschappelijke inpassing. Dit betekent onder andere dat cultuurhistorische waarden behouden zijn gebleven en zoveel als mogelijk zijn ingepast in het definitieve dijkontwerp.

We hebben goed gekeken welke maatregelen er nodig waren om effecten te voorkomen en/of te beperken op natuurwaarden, cultuur of recreatieve functies. Bij het maken van het ontwerp hebben we deze onderdelen meegewogen. Ook in de toestemmingen en vergunningen zoals in het bestemmingsplan en het projectplan Waterwet kwamen deze onderwerpen uitgebreid aan bod. Nadelige effecten zijn zoveel als mogelijk voorkomen. Waar dit niet mogelijk was, namen we compenserende maatregelen.

De dijk blijft, ook na afronding van de dijkversterking, in beheer bij waterschap Scheldestromen.

Rijkswaterstaat en de waterschappen betalen de dijkversterkingen samen. Een dijkversterking maken we zo samen mogelijk en komt niet alleen voor de rekening van het betreffende waterschap. Het Rijk betaalt 50%, gezamenlijke waterschappen 40% en waterschap Scheldestromen 10%.

Er zijn bomen gerooid, maar ook nieuwe bomen aangeplant, waardoor de totale hoeveelheid gelijk blijft. Dit alles volgens de rooi- en beplantingsplannen die bij de vergunning en het landschappelijk inrichtingsplan horen. Locaties hiervan zijn bijvoorbeeld de sportvelden, parkzone en herinrichting Lange Geer. Het middenstuk van de nieuwe rotonde Boomdijk is beplant volgens het Green to Colour concept, een verzameling van lage beplanting/bloemen en bloembollen.

De keuze voor Open Steenasfalt (OSA) op de kruin van de dijk zorgt voor een natuurlijke overgang van hard naar zacht. De bekleding op het buitentalud bestaat uit een harde steenbekleding, terwijl het binnentalud een zachte grasbekleding heeft. De kruin met OSA maakt deze overgang logischer en vloeiender.

Het OSA is bovendien doorgroeibaar; na verloop van tijd groeit er gras op, waardoor het een groene uitstraling krijgt en goed aansluit bij de grasbekleding van het binnentalud. Glad asfalt op de kruin zou het risico vergroten dat fietsers en bromfietsers over de dijk rijden, wat het waterschap wil voorkomen vanwege de smalle en hoge kruin. Dit is gevaarlijk.

Qua beloopbaarheid is het OSA vergelijkbaar met een kruin die oorspronkelijk bekleed was met gras.

Waar het mogelijk is, kiest het waterschap voor een grondoplossing, zoals het aanleggen van een steunberm. Dit is een grondlichaam aan de binnenkant van de dijk, die zorgt voor stabiliteit. Deze methode is relatief goedkoop, duurzaam, en heeft een lange levensduur. Maar zo’n berm vraagt om veel ruimte en kan niet overal worden toegepast​. Op verschillende locaties langs het dijktraject in Hansweert is er onvoldoende ruimte voor een steunberm vanwege bebouwing, sportvelden en parkzones. Op deze plekken hebben we daarom gekozen voor het gebruik van damwanden. Damwanden nemen minder ruimte in en kunnen de stabiliteit van de dijk verbeteren waar een steunberm niet past.

Aan de buitenzijde van de dijk is zand en klei aangebracht en werd de dijk ook verhoogd. Daarna werd er een steenbekleding aangebracht tussen het fietsonderhoudspad en de kruin van de dijk.

De nieuwe veiligheidsnorm wordt uitgedrukt in een overstromingskans. De dijk bij Hansweert bestaat uit meerdere dijktrajecten waarvoor verschillende normeringen zijn vastgelegd. De nieuwe overstromingskansen staan in de Deltabeslissing Waterveiligheid. Deze nieuwe normering is per 1 januari 2017 met een wijziging van de Waterwet vastgelegd.

Project Dijkversterking Hansweert is inmiddels afgerond. Meer weten over het werken aan dijken in het algemeen? Kijk op de website Alles over dijken - Het kennisplatform over dijken in Nederland.